TRƯƠNG CÔNG HY,  MỘT VỊ QUAN THANH LIÊM 
TRƯƠNG ĐIỆN THẮNG 

 

     Thượng Thư Trương Công Hy ( 1727-1800) là đời thứ 7 dòng tộc Trương Công làng Thanh Quýt ( thuộc tổng Thanh Quýt Trung, phủ Điện Bàn, Quảng Nam). Ông đỗ Nhiêu học rồi Hương cống dưới triều chúa Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát. Là thầy dạy của ấu chúa Nguyễn Phúc Dương, cùng thời với các thầy giáo Trương văn Hiến, Trương Văn Hạnh, sau theo nhà Tây Sơn và được trọng dụng. Đến Triều Tây Sơn, ông được cử làm Tri Phủ Điện Bàn ( Thái Đức), Khâm sai Quảng Nam trấn rồi Hình bộ Thượng thư, truy phong Binh Bộ Thương thư (Quang Trung, Cảnh Thịnh). Ông có nhiều công lao trong sự nghiệp giúp nhà Tây Sơn thống nhất đất nước và là một vị quan nổi tiếng thanh liêm, được nhân dân ngưỡng mộ.
 
 
     Năm 1995, lăng mộ của ông tại làng Thanh Quýt (nay là xã Điện Thắng Trung) đã được xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh. Đến năm 2013 sau khi được trùng tu đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
 
 
    Do từ đường của tộc bị cháy và xây dựng lại năm Ất Mão 1915, nên nhiều tài liệu đã thất lạc. Qua truyền miệng từ các thế hệ trong tộc và một ít tư liệu còn lưu trữ trong tộc phả, có thể biết ông sinh năm 1727 và mất năm 1800 lúc đã về nghỉ hưu và trước khi Gia Long giành lại chính quyền từ tay Tây Sơn năm 1802. Ông thi đỗ kỳ Đệ tam (Nhiêu học) và Đệ tứ (Hương Cống) trong một kỳ thi dưới triều Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát ( 1738-1765). Với học vị này, được miễn sai thuế suốt đời, có thể ra kinh dạy học và được bổ làm tri huyện tri phủ.
 
 
   Khi Tây Sơn cướp chính quyền ở Phú Xuân, xuất phát từ khẩu hiệu ban đầu “tôn phù Hoàng tôn Dương”, vua Quang Trung rất chú trọng "Cầu hiền tài". Đối với những nho sĩ, trí thức, kể cả quan lại trong chính quyền cũ có tài năng, trí tuệ, có nhiệt tình xây dựng đất nước, cả Nguyễn Nhạc và Quang Trung đều cố gắng thuyết phục và sử dụng họ vào bộ máy nhà nước mới, đặt họ ở những chức vụ cao tương xứng với tài năng, đức độ. Sau khi đánh đuổi quân Thanh, Quang Trung tổ chức lại chính quyền, định việc hòa
 
 
      Theo tài liệu của nhà văn, nhà nghiên cứu Lê Khôi, tác giả cuốn “ Thượng thư Trương Công Hy, người con xứ Quảng”: Ngày mồng 3 tết năm Ất Mùi 1775, tướng Hoàng Ngũ Phúc (nhà Trịnh đàng Ngoài) đem quân đánh Phú Xuân. Chúa Nguyễn Phúc Thuần đưa gia quyến cùng quan quân chạy theo đường biển và Quảng Nam. Đáng lẽ ấu chúa Nguyễn Phúc Dương cũng đi theo, nhưng ông Trương Công Hy (là thầy dạy ấu chúa) lo sợ điều không hay, nên cùng bàn với các bạn đồng liêu đưa Phúc Dương theo đường Bạch Mã vào lánh nạn tại hành cung bên tả ngạn sông Câu Đê, phía Bắc Đà Nẵng. Sau đó, Trương Công Hy liên lạc với người thân tại Thanh Quýt giúp ông chăm sóc công tử Dương. Mặt khác tìm cách liên lạc với chúa Nguyễn Phúc Thuần, bấy giờ đang lánh nạn ở Sơn Trà. Ông cùng các đại thần Nguyễn Phước Tình, Nguyễn Phước Kính, Đỗ Thành Nhân làm sơ tâu lên chúa “ . Khi Nguyễn Nhạc đem quân ra đánh chiếm Hội An, Trương Công Hy đã dùng kế sách thuyết phục Nguyễn Nhạc nên qui thuận Đông cung thế tử để thu phục nhân tâm. Nguyễn Nhạc thấy thư của Trương Công Hy lời lẽ có tình có lý, lại cũng muốn dùng Nguyễn Phúc Dương để giương cờ “Phù Nguyễn Diệt Trịnh”, bèn sai người đem lụa là, tặng phẩm đến làng Thanh Quýt để cảm tạ và mời Trương Công Hy ra gánh vác công việc. Trương Công Hy từ chối mọi tặng vật nhưng sau đó thuyết phục Nguyễn Nhạc gã con gái là Nguyễn Thị Thọ cho Đông cung thế tử và rồi đưa Phúc Dương lên ngôi chúa để thu phủ hào kiệt. Nhờ những kế sách đó, tháng 3 năm Bính Thân, 1776, nhà Tây Sơn đã liên tiếp lập được những chiến thắng vang dội trước quân Trịnh lẫn quân của chúa Nguyễn ở phía nam. Đây cũng là lúc ngài Trương Công Hy nhận ra nội tình chia rẽ của chúa Nguyễn và chính nghĩa của Tây Sơn đang được nhân dân ủng hộ. Ông nhận lời hợp tác và sau đó được bổ làm Tri phủ Điện Bàn. Đến đời Quang Trung ( 1789-1792) ông lần lượt được phong Khâm sai Quảng Nam trấn. Đời Cảnh Thịnh Nguyễn Quang Toảng được phong Thượng thư Bộ Hình, tước Thùy Ân Hầu. Năm 1798, khi về nghỉ hưu được truy tặng Binh bộ Thượng Thư.
 
 
        Một lòng vì nước vì dân, đặt đức thanh liêm lên hàng đầu,  văn tế nhân ngày húy kỵ Thượng thư Trương Công Hy vẫn còn lưu lại trong hồ sơ gia tộc cùng những ghi chép khác. Đoạn Tế văn sau đây, sưu tầm được trong tộc phả nhân ngày húy kỵ của ông từ hơn một trăm năm trước: 
 
 
Hường Ân Thuận Hóa, Huệ trạch tài lương
Triều Thánh đế lịch đợi tuyên dương 
Chánh đương Thượng thơ Hình bộ
Quyền sai Quảng Nam ngoại trấn
Khâm sai đại thần
Phụng thủ chưởng nhứt phương...
 
 
    Cụ Tú Nguyễn Hữu Học ở Xóm Chay làng Thanh Quýt cách đây tròn thế kỷ cũng đã viết nhân ngày húy kỵ:
 
 
Nhớ người xưa, hiền từ phúc hậu
Cả cuộc đời trọn hiếu tận trung
Với cháu con rộng lượng bao dung
Với đất nước trọn đời chung thủy
 
Lộc lớn vua ban nhường cho dân chúng (1)
Cơ nghiệp người xây hiến cúng gia tiên (2)
Ôi tấm gương Cao tổ triết hiền
Đời thường nhắc, cháu con luôn ghi nhớ
Một nén hương dâng người thiên cổ
Nguyện trọng đời theo gương sáng người treo.
 
 
(1)Theo truyền miệng từ xưa, ruộng công thần của ngài bao trùm cánh đồng Lai Nghi- Phú Chiêm thuộc huyện Điện Bàn, ngài đã giao lại cho dân hai xã canh tác, không nhận bất cứ một huê lợi nào. Người cụ lão ở đây ngày nay còn gọi đó là “Đồng quan Thượng”
(2) Khi về hưu, tài sản của ngài cũng chỉ có 1 mẫu 6 đất để lại cho con cháu và hiến cúng cho gia tộc làm nhà Từ đường. Văn tự khai đất của ngài lưu truyền mãi đến hôm nay.
(3)Ca dao xưa ở làng Thanh Quýt nói về cụ còn có hai câu:
 
 
Nghĩa kỳ dựng tại Tây Sơn
Tận trung báo quốc rửa hờn cho dân…
 
 
    Là một trí thức vốn bất bình trước chế độ cát cứ, đất nước bị rẻ phân, lòng dân ly tán, Thượng thư Trương Công Hy từng nuôi dưỡng khát vọng:
 
 
Thùy phân thùy hợp mạc tri hà
Nam Bắc tòng lai nhị nhất gia
(Ai chia ra, ai hợp lại không biết tự bao giờ/ Nam bắc từ lâu vẫn một nhà)
 
 
    Lễ tang của Thượng Thư Trương Công Hy thời đó kéo dài đến 1 tháng, dòng họ dựng rạp làm chay để dân chúng khắp nơi đến viếng. Làng lúc đó phải dựng lên một “Xích hậu” tức nhà khách ở đầu đường vào nhà quan Thượng cho dân chúng trọ lại khi đến viếng. Con đường từ Xích Hậu đến nhà thờ tộc Trương hiện nay vẫn được dân chúng gọi là Ngõ Quan Thượng.
 
     Trên lăng mộ xây dựng bằng đá vôi, ngoài hai linh vật là hai con nghê hầu chầu nay vẫn còn, còn có hai đôi câu đối ghi nhớ công đức to lớn của ông còn giữ lại sau hơn 2 thế kỷ:
 
 
Hạc phi Bắc lĩnh cơ sở tráng/ Long tụ Đông hoàn dẫn nguyên trường
Và:
Chánh tích vạn niên thùy vũ trụ/ Nhân ân thiên tải dĩ tôn chi.
 
 
        Sau hai thế kỷ, lăng mộ Thượng thư Trương Công Hy và uy linh của ông lại một lần nữa đóng góp vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Lịch sử Đảng bộ xã Điện Thắng đã ghi lại: Trên cơ sở giá trị lịch sử to lớn của khu lăng mộ, Đảng bộ xã lúc đó ( 1969) đã bí mật cử người vào Sài Gòn để gặp hậu duệ 5 đời (đời 12 tộc Trương Thanh Quýt) của Thượng thư là ông Trương Công Cừu, lúc này đã thôi chức Bộ trưởng Thanh Niên và Ngoại Giao, nhưng là một chính khách có uy tín của chế độ Sài Gòn. Ông Cừu đã tác động đến giới quân sự lúc đó ngưng tiến hành công trình xây dựng hàng rào điện tử phòng thủ Đà Nẵng bằng cách cày ủi ngang qua lăng mộ Thượng thư Trương Công Hy tại làng Thanh Quýt. Việc bảo vệ khu lăng mộ này đồng thời cũng là bảo vệ phong trào cách mạng đang lên ở vành đai Đà Nẵng rất quan trọng lúc đó ( Theo bản thảo đánh máy Lịch sử Đảng bộ xã Điện Thắng).
 
 
     Hôm nay, nhân kỷ niệm 290 năm ngày sinh và giỗ lần  thứ 217 của ngài, con cháu đều tế tựu về lăng mộ để dâng hương và có mặt tại đây. Một lần nữa, chúng ta kính cẩn tưởng nhớ ngài và quyết chí noi gương thanh liêm, hết lòng vì quê hương và nuôi dạy con cái thành người có ích cho xã hội, sát cánh cùng các dòng tộc bạn xây dựng Thanh Quýt thành một vùng đất giàu đẹp, nhân nghĩa như ước vọng bao đời của các bậc tiền hiền từ ngày qui dân lập làng cách nay gần 5 thế kỷ.
     Xin chân thành cám ơn…
 
 
Hình ảnh kỷ niệm 290 năm ngày sinh và giỗ lần  thứ 217 Quan Thượng

Giỗ Tiền hiền tộc và lễ tế Xuân 2017

 

 

Hình ảnh Giỗ tiền hiền tộc Trương Công Thanh Quýt và lễ tế Xuân 16.3 âm lịch 2017. Đông đủ đại diện các phái, chi, phân chi đã về dự.

CHÚC MỪNG NĂM MỚI



Nhân dịp năm mới Đinh Dậu 2017, Hội đồng Gia tộc- Tộc Trương Công làng Thanh Quýt, Điện Bàn, Quảng Nam kính chúc bà con nội tộc, các con cháu nội ngoại đang sinh sống, làm ăn, học tập tại quê hương, ở các tỉnh thành trong nước và nước ngoài, một năm mới dồi dào sức khỏe, tiến bộ, phát tài phát lộc và một lòng hướng về nguồn cội.
Kính chúc các tộc Trương trên toàn quốc và trên địa bàn Quảng Nam, Đà Nẵng an khang, vạn sự như ý và cùng nhau kết nối, vun bồi tình huyết thống.
Chúc các doanh nhân họ Trương làm ăn phát đạt.
Kính chúc các tộc bạn trên địa bàn làng Thanh Quýt một năm mới đạt nhiều thành quả, cùng nhau xây dựng quê hương.
Năm 2016, con cháu tộc Trương Công chúng tôi tiếp tục đạt nhiều thành tích trong học hành. Tại Thanh Quýt và Quảng Nam, có 12 em đậu đại học, nhiều em đạt học sinh giỏi cấp tỉnh, một em đạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia và hàng trăm học sinh các cấp đạt thành tích học sinh giỏi. Trong số các em tốt nghiệp đại học, có nhiều em đạt thành tích xuất sắc, giỏi. Các em đời thứ 14, 15 đang học tập tại Mỹ, Úc cũng tiếp tục đạt học sinh giỏi cấp thành phố, tiểu bang. Trong năm qua, Quỹ khuyến học của tộc đã tổ chức kỷ niệm 10 năm hoạt động với nguồn kinh phí khen thưởng lên gần 400 triệu đồng. Nhiều học sinh nghèo, con gia đình khó khăn cũng được quý doanh nhân hỗ trợ mỗi năm 2 bộ quần áo, một xe đạp, sách vở và học phí để hỗ trợ các em yên tâm học tập.
Quỹ khuyến học trong năm qua cũng nhận được sự đóng góp của quý bà con ở Đà Nẵng, Sài Gòn, Úc, Hoa Kỳ...giúp quỹ luôn ổn định số dư hàng năm trên dưới 100 triệu.
Năm 2017, di tích lịch sử cấp tỉnh là lăng mộ ngài tiền hiền- Cẩm y vệ-đô chỉ huy sứ Trương Công Trung được ngân sách tỉnh và huyện tài trợ 300 triệu đồng ( tài khóa 2016) để triển khai tôn tạo.
Năm nay, cũng là dịp kỷ niệm 290 năm sinh của Lưỡng bộ Thượng Thư Trương Công Hy ( đời thứ 7). Lễ kỷ niệm sẽ được tổ chức nhân ngày giỗ của ngài vào ngày 17-5 âm lịch, tại Di tích quốc gia- lăng mộ Thượng thư do UBND thị xã Điện Bàn, UBND xã Điện Thắng Trung và gia tộc phối hợp thực hiện.
Bước vào năm mới, kính chúc tất cả bà con nội ngoại các đời tiếp tục gặt hái thêm nhiều thành công hơn nữa. Chúc tất cả chúng ta đoàn kết, một lòng hướng về tổ tiên và nơi chôn nhau cắt rốn là làng Thanh Quýt với truyền thống hơn 500 năm tồn tại...

TM. TỘC TRƯƠNG CÔNG THANH QUÝT
TRƯỞNG TỘC: TRƯƠNG CÔNG LỊNH
CHỦ TỊCH HĐGT: TRƯƠNG CÔNG PHÁT

Chạp mả tộc 2016


Hôm nay đúng ngày Đông Chí, từ sáng sớm con cháu trong tộc đã đi viếng mộ tổ tiên, dọn dẹp vệ sinh, cảnh quan. Các chi phái chia thành từng nhóm đến mộ các ngài Thái thủy tổ, mộ bà Tổ cô, mộ các ông bà đầu 3 phái, lăng quan Thượng...Sau khi xong việc, đến 10:00, tất cả quay về nhà thờ làm lễ...Tại đây, Ban cổ lễ đã chuẩn bị xong lễ vật, văn tế, trống chiêng để làm lễ.
Hàng năm, cứ đến ngày Đông chí, thất tộc tiền hiền làng Thanh Quýt cùng thực hiện nghi lễ này, như một lệ làng.
Sau lễ, con cháu vào thắp hương tưởng nhớ tổ tiên...